Sözlük
Ayıklık ve iyileşme dünyasının dili — sade, yargısız ve anlaşılır bir karşılıkla.
28 kelime
Sobriety
Alkol ya da madde kullanmama hâli. Ama çoğu kişi için sadece “kullanmamak” değil; hayatla, duygularla ve kendisiyle yeniden kurulan bir ilişki anlamına gelir.
Anonymity
Toplulukların çoğunda kişinin kimliğinin dışarı taşınmaması ilkesi. Burada konuşulanın burada kalması güvenli alanın temelidir.
Mocktail / NA drinks
Alkolsüz kokteyller ve 0.0 içecekler. Bazıları için sosyal ortamı kolaylaştırır; bazıları içinse alışkanlığı canlı tutar — kişiye göre değişir.
Mindfulness
Olan bitene, yargılamadan ve şu ana kalarak dikkat verme pratiği. İsteklerle (craving) baş ederken en çok kullanılan araçlardan biri.
Circle
Herkesin eşit mesafede oturduğu, kimsenin merkezde olmadığı grup biçimi. Paylaşmak isteyenin paylaştığı, kimsenin zorunda olmadığı bir alan.
Stigma
Bağımlılığı bir karakter zayıflığı gibi gören bakış. Yardım istemeyi geciktiren en büyük engellerden biri.
Detox
Maddenin bedenden temizlendiği ilk dönem. Bazı maddelerde tıbbi gözetim gerektirir — tek başına denenecek bir şey değildir.
Rock bottom
Kişinin “artık yeter” dediği an. Herkesin dibi farklı derinliktedir ve değişim için dibe vurmayı beklemek gerekmez.
Codependency
Yakınının kullanımı etrafında şekillenen, kendi ihtiyaçlarının görünmez hâle geldiği ilişki biçimi.
Playing the tape forward
“Bir tane içsem ne olur?” sorusunu ilk yudumda bırakmayıp ertesi sabaha kadar zihninde tamamlamak. Basit ama etkili bir baş etme tekniği.
Hungry, Angry, Lonely, Tired
Aç, öfkeli, yalnız, yorgun. Riskin arttığı dört hâl. İstek geldiğinde önce bu dördünü kontrol etmek işe yarar.
Craving
Kullanma arzusunun bedende ve zihinde yükselmesi. Genelde 15–20 dakika içinde tepe yapıp geri çekilir; kalıcı değildir.
Urge surfing
İsteği bastırmak yerine bir dalga gibi izlemek: yükselişini, tepesini ve geri çekilişini. Mücadele etmeden geçmesini beklemek.
Lapse
Tek seferlik bir kullanım. Nüksten farkı, sürecin tamamen eski hâline dönmemiş olması. Kayma, her şeyin bittiği anlamına gelmez.
Enabler
İyi niyetle de olsa kullanımın sürmesini kolaylaştıran kişi. Genelde yakınları korumaya çalışırken bu role düşer.
Moderation
Tamamen bırakmak yerine kontrollü kullanmayı hedefleme yaklaşımı. Herkes için uygun değildir; kime uyduğu kişiye göre değişir.
Relapse
Bırakma sonrası sürecin yeniden eski düzene dönmesi. İyileşmenin bir parçası olarak görülür; başarısızlık değil, bilgi verir.
Pink cloud
Bırakmanın ilk haftalarında gelen yoğun iyilik ve enerji hâli. Güzeldir ama geçicidir; sonrasını beklemek sarsıntıyı azaltır.
Psychoeducation
Bir sürecin nasıl işlediğini sade ve uygulanabilir biçimde anlatmak. “Neden böyle hissediyorum?” sorusuna bilgiyle cevap vermek.
Art therapy
Kelimelere dökülmesi zor olanı renk, çizgi ve imge aracılığıyla ifade etmeye alan açan yaklaşım. Güzel bir iş çıkarmakla ilgisi yoktur.
Boundaries
Neyi kabul edip neyi etmeyeceğini söyleyebilmek. Ayıklıkta en çok ihtiyaç duyulan ve en zor öğrenilen becerilerden biri.
Nervous system regulation
Bedeni alarm hâlinden çıkarıp sakinleşebilir hâle getirme kapasitesi. Nefes, hareket ve temas bunu destekler.
Sober curious
Bağımlı olduğunu düşünmeden, alkolle ilişkisini merak edip sorgulayan kişi. Bırakmak zorunda olmadan da bu soruyu sormak mümkündür.
Sponsor
12 Adım geleneğinde, süreci daha önce yürümüş ve yeni gelene eşlik eden kişi.
Trigger
İsteği harekete geçiren kişi, yer, koku, saat ya da duygu. Fark edildiğinde çoğu zaman yönetilebilir hâle gelir.
Tolerance
Aynı etkiyi almak için gereken miktarın zamanla artması. Bedenin maddeye uyum sağlamasının sonucudur.
Withdrawal
Madde kesildiğinde ortaya çıkan fiziksel ve ruhsal belirtiler. Bazı maddelerde ciddi ve riskli olabilir; mutlaka hekime danışılmalıdır.
Harm reduction
Tam bırakmayı tek hedef saymayan, kullanımın zararını azaltmayı da değerli gören yaklaşım. Kapıyı herkese açık tutar.
Bu kelime henüz sözlükte yok. Eklememizi istersen bize yaz.
Adını koyabildiğin şey, seni daha az korkutur.The Sober Social Club